Een volledige back-up van Windows maken hoeft niets te kosten. Windows heeft ingebouwde tools die verder gaan dan de meeste mensen beseffen, en er zijn gratis programma’s van derden die zelfs professionele functies bieden. Je hebt geen abonnement nodig, geen licentie, geen creditcard.
Wachten tot het misgaat is geen strategie
Toch doet het merendeel van de mensen niets – tot het te laat is. Een harde schijf die crasht, een ransomware-aanval, een mislukte Windows-update : dat zijn de momenten waarop je je realiseert dat een back-up geen luxe is maar een noodzaak. Voor wie ook geïnteresseerd is in de tools en het gereedschap dat bij een goede pc-onderhoudsroutine hoort, is https://outillage-informatique.fr/ een interessante referentie om te verkennen. Maar laten we nu direct aan de slag gaan.
Wat is een “volledige back-up” eigenlijk ?
Goed om even te verduidelijken, want mensen bedoelen er verschillende dingen mee.
Een systeemimage is een exacte kopie van je volledige schijf – Windows, alle instellingen, geïnstalleerde programma’s, stuurprogramma’s. Als je die terugzet, staat je pc precies zoals hij was op het moment van de back-up. Inclusief alles.
Een bestandsback-up kopieert alleen je persoonlijke bestanden : documenten, foto’s, video’s, downloads. Sneller, kleiner, maar als Windows crasht moet je het systeem opnieuw installeren voordat je je bestanden terugkrijgt.
Voor een écht volledige back-up wil je idealiter allebei. In dit artikel leg ik uit hoe je dat doet zonder een euro uit te geven.
Optie 1: de ingebouwde Windows-tool “Systeem Image Back-up”
Windows 10 en Windows 11 hebben een ingebouwde tool waarmee je een volledige systeemimage kunt maken. Microsoft heeft deze functie een beetje verstopt – ze promoten liever hun eigen cloudoplossingen – maar hij werkt gewoon.
Zo doe je het :
Ga naar Configuratiescherm → Back-up en herstel (Windows 7). Ja, de naam is verwarrend, maar de tool werkt ook gewoon op Windows 10 en 11. Klik op Een systeemimage maken aan de linkerkant.
Je kunt de image opslaan op een externe harde schijf, meerdere dvd’s (weinig praktisch in 2025) of een netwerklocatie. Een externe schijf is verreweg de meest gebruiksvriendelijke optie.
Kies de schijven die je wilt opnemen – standaard selecteert Windows de systeemschijf automatisch – en start het proces. Afhankelijk van hoeveel data je hebt, duurt dit tussen de twintig minuten en een paar uur.
Belangrijk : sla ook een systeemherstelschijf op. Dat is een USB-stick of dvd waarmee je Windows kunt opstarten als je pc niet meer normaal start. Zonder die schijf kun je de image niet terugzetten als Windows zelf niet meer opstart. Je maakt die herstelschijf via hetzelfde Configuratiescherm-menu.
Optie 2: Macrium Reflect Free
Dit is mijn persoonlijke favoriet voor wie iets meer controle wil. Macrium Reflect Free is een gratis back-uptool die al jaren als standaard wordt gezien in de pc-wereld – en terecht.
Wat het biedt ten opzichte van de Windows-tool :
Mogelijkheid om incrementele back-ups te plannen (alleen de wijzigingen opslaan na de eerste volledige back-up, wat tijd en ruimte spaart)
Betere compressie, dus kleinere back-upbestanden
Een duidelijke, overzichtelijke interface
De optie om een back-up te maken terwijl Windows actief is, zonder te herstarten
De gratis versie is voor persoonlijk gebruik meer dan voldoende. Je downloadt het rechtstreeks van de website van Macrium. Na installatie kies je Back-up maken, selecteer je de schijf of partities die je wilt opnemen, kies je de bestemming, en je bent klaar.
Ik vind het prettig dat Macrium ook een herstelomgeving aanmaakt – een opstartbaar medium waarmee je de back-up kunt terugzetten ook als Windows zelf niet meer start. Dat is essentieel. Zonder dat is een back-up maar half nuttig.
Optie 3: EaseUS Todo Backup Free
Een andere gratis optie die veel gebruikt wordt is EaseUS Todo Backup Free. De interface is misschien iets toegankelijker dan Macrium voor absolute beginners.
De gratis versie biedt systeemback-ups, schijfklonen en bestandsback-ups. Het nadeel : EaseUS probeert je regelmatig te verleiden tot de betaalde versie via meldingen in de software. Dat kan irritant zijn. Functioneel werkt de gratis versie prima, maar wees bewust van die druk.
Optie 4: bestandsback-up via Windows Bestandsgeschiedenis
Naast een systeemimage is het slim om ook je persoonlijke bestanden apart te back-uppen. Waarom ? Omdat een systeemimage groot is en je die niet dagelijks wilt maken. Voor je documenten en foto’s wil je juist regelmatige, automatische back-ups.
Windows heeft daarvoor Bestandsgeschiedenis. Je vindt het via Instellingen → Update en beveiliging → Back-up (Windows 10) of Instellingen → Systeem → Opslag → Geavanceerde opslaginstellingen → Back-upopties (Windows 11).
Sluit een externe schijf aan, activeer Bestandsgeschiedenis, en Windows kopieert automatisch je bestanden in de mappen Documenten, Afbeeldingen, Video’s, Muziek en Bureaublad. Je kunt instellen hoe vaak dit gebeurt en hoe lang oude versies bewaard worden.
Het handige : je kunt ook oudere versies van bestanden terugzetten. Heb je per ongeluk een document overschreven ? Via Bestandsgeschiedenis herstel je de vorige versie. Dat is een functie die mensen pas waarderen als ze hem nodig hebben.
Hoe groot moet je externe schijf zijn ?
Een vraag die ik vaak tegenkom. De vuistregel : neem een externe schijf die minstens twee keer zo groot is als de data die je wilt back-uppen.
Als je Windows-schijf 120 GB aan data bevat, is een externe schijf van 500 GB ruim voldoende – zeker als je meerdere back-ups wilt bewaren. Externe schijven van 1 TB kosten tegenwoordig tussen de 40 en 60 euro. Dat is weinig vergeleken met wat je kwijt bent als je alles kwijtraakt.
De 3-2-1 regel : de slimste back-upstrategie
Als je het goed wilt doen, onthoud dan de 3-2-1 regel:
3 kopieën van je data
Op 2 verschillende opslagmedia
Waarvan 1 op een andere locatie
In de praktijk : je originele data op je pc, een back-up op een externe schijf thuis, en een kopie in de cloud of bij iemand anders. Voor de cloudkopie kun je gratis diensten gebruiken zoals OneDrive (5 GB gratis), Google Drive (15 GB gratis) of MEGA (20 GB gratis) voor je belangrijkste bestanden.
Een externe schijf die altijd aangesloten is aan je pc biedt namelijk geen bescherming tegen brand, diefstal of ransomware die al je verbonden schijven versleutelt.
Hoe vaak moet je een back-up maken ?
Dat hangt af van hoe vaak je data verandert en hoe erg het zou zijn als je de laatste wijzigingen kwijtraakt.
Voor een systeemimage : eens per maand, of vlak voor een grote Windows-update of softwarewijziging. Voor persoonlijke bestanden : dagelijks of wekelijks via Bestandsgeschiedenis, afhankelijk van hoe actief je werkt.
Het beste systeem is het systeem dat je ook écht gebruikt. Een perfecte back-upstrategie die je nooit uitvoert is nutteloos. Begin met iets eenvoudigs – een maandelijkse systeemimage op een externe schijf – en bouw van daaruit verder.
